Door: René Borsje
Op 25 november kwamen vervoerders en overheden samen om van ervaringen en gedachten te wisselen over ‘de verdwenen reiziger’. In deze door CROW georganiseerde bijeenkomst is ook kort stilgestaan bij het Chinese concept Customised Bus (afgekort tot CB). Omdat dit concept in de bijeenkomst vrij onbekend bleek, wordt er dit keer ingegaan op de CB. In eerdere nieuwsbrieven is stilgestaan bij hoogwaardige bussystemen uit Canada en Australië.
Zoals het KIM (2023, link) signaleerde, is het reisgedrag na de pandemie structureel veranderd. Er wordt meer thuisgewerkt en meer digitaal vergaderd. Daarnaast is het autobezit is toegenomen en is de concurrentie met het ov mede daardoor toegenomen. Sluit ov nog wel goed aan op de vraag? Eerder op een Railforum dag van Light Rail en BRT is gepresenteerd (sheet 6) dat een deel van de bevolking (middelbaar/hoger opgeleide keuzereizigers) prijs stelt op meer ruimte in de bus om met een laptop te kunnen werken. Feit is, dat het ov-gebruik is afgenomen. Reizigers die minder of niet meer met het OV geven aan dat het ov te vol/te druk is, dat het ov niet vaak genoeg rijdt, en/of dat ander vervoer meer comfort biedt (zie illustratie en nieuwsbrief van juli).
Is de CB met comfortabele voertuigen met gereserveerde zitplaats een concept dat die afhakers terug kan winnen? Is de CB een optie voor automobilisten die richting de grote steden dagelijks onderweg structureel vastloopt in de file en onderweg over kan stappen op deze deelbus?
CB wat is het?
Het Chinese concept CB bestaat al sinds 2013 en wordt gekenmerkt door de vraagafhankelijke inzet van comfortabele bussen, en de digitale afstemming met gebruikers. Het systeem is geïntroduceerd om (1) congestie terug te dringen, het (2) de leefomgeving te verbeteren, en het (3) vervoersaanbod in gebieden waar minder vraag is te vergroten. Het systeem richt zich naar ov-gebruikers, ook expliciet op automobilisten. Reizigers dienen hun rit vooraf de reserveren, waardoor ze gegarandeerd zijn van een zitplaats in de ochtend- en middagspits. In de regio Xiongan (1,2 miljoen inwoners in 2020) blijkt het systeem vooral in trek tijdens de spits (7:00-9:00 en 17:00-20:00). Belangrijke bestemmingen aldaar zijn (overheids-) kantoren en parken/tuinen, maar ook winkelcentra en ziekenhuizen worden door de CB bediend. Omdat de CB geen vaste routes of dienstregelingen kent, is het systeem flexibel en kan routeoptimalisatie plaatsvinden.
Laagdrempelig reserveren en betalen
In China reserveer je de rit op maat via WeChat. WeChat is een alles-in-één app (combinatie van LinkedIn, Facebook, WhatsApp en Apple-Pay). Het combineert dus communicatie, sociale netwerken, en financiële diensten in één sociaal medium.
Is het iets voor Nederland?
Overleg met mensen uit het veld vergelijken desgevraagd het concept met de (gesneuvelde) formules als de Shuttlebus of Snelwegbus. Anders aan deze vorm is de dynamiek: het is flexibel en benut nieuwe technologieën. En omdat het aanvullend op drukke verbindingen kan worden ingezet, biedt het extra service aan reizigers die comfort en rust zoeken in de spits. Waar nu een vervoerder (meestal op eigen kosten) versterking moet inzetten, kan de CB die noodzaak mogelijk voorkomen. Verder zou je net als in de luchtvaart sector kunnen werken met dynamische (hogere) tarieven. Om antwoord te geven of het iets is (is het financieel, praktisch en juridisch haalbaar?), vergt nadere studie en een open positieve houding van de sector. Wordt vervolgd?